Çağatay Avşar ve Bisikletlilerin Yaşam Hakkı

 

Çağatay Avşar, 17 Haziran 2010'da sabahın ilk saatlerinde bisiklet antrenmanındaydı. Saat 06:00 civarında sıklıkla kullandığı Gölbaşı-Konya Yolu rotasında sürüş yapıyordu. 20 kilometrelik yol kat etmişti ve bir yokuştan yukarıya doğru tırmanıyordu. 

Konya yolu, 4-5 aracın aynı anda sığacağı kadar geniş uzanıyordu; Mobese kameraları iki yakasındaki direklerde asılıydı. Tabelaları, üzerinden geçenlere, azami hızlarını her fırsatta hatırlatıyordu.              

Saat 06:52’de bir Fiat Doblo sürücüsü olduğu düşünülen kişi aracıyla Çağatay Avşar’a çarptı. Mobeseler çalışmadı, kazanın görüntülerine ulaşılamadı. Hız tabelalarının uyarıları ya sürücü tarafından anlaşılmadı ya da tabelanın tek başına bir yaptırımı olmadı. Kaza anında Çağatay Avşar yalnızca bisikletini değil; yedek lastiğini, pompasını, kaskını ve tüm koruyucu ekipmanını da yanında taşıyordu.

Kazadan yaklaşık 1 saat sonra Gölbaşı İlçe Emniyet Müdürlüğü’ne bir ihbar geldi. Çağatay Avşar, yaşamını yitirmişti. Eşi ve bir yakın arkadaşı olay yerine gittiklerinde, onun, taşıt yolunun kenarında, bisikletinden 50 metre ötede bir su arkının içine düşmüş olduğunu gördüler. Çarpan aracın teker izleri yolun sınırlarını aşmış, toprak zeminden geriye dönerek yolun sol şeridine kadar varmıştı. Yokuş yukarı bir yolda bu izleri bırakmak için sürücünün hız limitlerini fazlasıyla aşmış olması gerekirdi. Çağatay Avşar'ın hayatı, kaza ihtimalinin görece daha az olduğu bir eğimde böylelikle gasp edilmişti. Üstelik sürücü ya da yoldan geçen başka biri, Çağatay’dan geriye kalan kaskı ve selesini de yanına aldı. Sele ve kask bir süre sonra Konya Yolu'nda, ayrı ayrı yerlerde yol kenarına atılmış şekilde bulundu, ancak çarpıp kaçan araç ve sürücü kayıplara karıştı.

17 Haziran’dan Sonra

Olayın üzerinden yıllar geçti rağmen, sürücüden iz bulunamadı. Polis araştırması, sürücünün kaskı yere saçılan delilleri toplamak için kullandığına işaret ediyordu. Yakınlarının anlatısına göre olay layıkıyla araştırılmadı. Çağatay’ın ailesi, arkadaşları ve bisikletli dostları, kendi çabalarıyla delillere ulaşmaya çalıştı. Bisikletliler, cep telefonu, kamera ve sigorta şirketi kayıtlarına ulaşmayı denedi. Bazen kameralar çalışmadı, bazen de cep telefonlarından sinyal alınamadı... Delillere ve Çağatay’a çarpıp kaçan sürücüye ulaşılamadı. Bu yüzden de dava süreci hiçbir zaman başlamadı.

 

Bisikletliler tüm dünyada, kaybettikleri arkadaşları için 'hayalet bisiklet'ler ile anma ritüeli gerçekleştirir. Yaşamını yitirenin ardından bisiklet beyaza boyanır ve arkadaşlarının yaşamını yitirdiği yere ya da sevdiği bir mekâna zincirlenir. 

Bisikletliler tüm dünyada, kaybettikleri arkadaşları için 'hayalet bisiklet'ler ile anma ritüeli gerçekleştirir. Yaşamını yitirenin ardından bisiklet beyaza boyanır ve arkadaşlarının yaşamını yitirdiği yere ya da sevdiği bir mekâna zincirlenir. 

Bisikletlilerin Yaşam Hakkı

Çağatay Avşar, bu şekilde yaşamını yitiren tek bisikletli değil. Bu dosyanın bağlantılı olaylar içeriğinde benzer bir çok olaya ve motorlu taşıt sürücülerinin çarpması sonucu yaşamını yitiren isimlerin bir kısmına yer verildi. Hasan Berk Baysal, Meril Çiğdem Durmuş, Zihni Şahin, Tolga Beyenir, Cumali Güçlü, Murat Demirtaş, Mustafa Onur Karaca... Bunca ölümü getiren yanlışlar zincirinde ne?

60 araba, 60 bisiklet, 60 insan görseli

60 araba, 60 bisiklet, 60 insan görseli

  • Motorlu araç sürücülerinin trafikte kurduğu hiyerarşi

    • Bisikletlilerin birçoğu, trafikte bazen motorlu araç sürücülerinin bilinçli şekilde üzerlerine sürdüğünü, trafikte farklı çeşitlerde tacize uğradıklarını söylüyorlar. Bisikletin sadece bir eğlence ya da spor aracı olduğunu düşünenlerin sayısı çok fazla. Bisikletlilerin trafikte bir aktör ve özne olarak hakları konusunda bilinç düşük.

  • Yasal mevzuat

    • Bisiklet güvenliği konusunda ISO standartlarına uyulmuyor. 2015 yılında yasallaşan Bisiklet Yönetmeliği'nin birçok eksiği var. Bu yönetmeliğe dair bir değerlendirme için tıklayınız.

  • Alt yapı

    • Bisikletliler yolun sağından gidiyor. İki şeritli bir yolda, bisikletliye düşen pay 10’da 1. Ayrıca bisikletlinin gittiği dar alanda mazgallar bazen dikine yapılmıyor ve bisiklet tekerleri bu mazgallara takılıyor. Yağmur suları, bisikletlilerin yolunda birikiyor. Yazın mangal yapanlar arabalarını bu şeride park ediyor. Bazen yollarda emniyet şeridi hiç olmuyor. Bisiklet şeridi ya da bisikletli yolu ise yok denecek kadar az. 

  • Ulaşımda bisiklet kullanımının yaygın olmayışı

    • Bisikletlilerin birçoğu, ancak bisiklet kullanımının yaygınlaşması sonucu trafikte sürücülerin birbirine empati ile bakabileceğini düşünüyor.

 

2015 yılında yapılan araştırmaya göre Ankara’daki toplam kazaların %40’ı yolun elverişsiz olması, %25’i motorlu araç sürücülerinin kural ihlalleri ve %16’sı motorlu araç sürücülerinin tacizleri nedeniyle gerçekleşiyor. Ayrıca bisikletlilerin yaşadığı sorunlar yalnızca yaşam hakkının ihlaline yönelik değil. Yukarıda sıralananlara ek olarak, bisikletlilerin güvenli park alanları yok, bu nedenle hırsızlık vakaları yaşanıyor. Toplu taşıma araçlarına yasal olarak bisikletle binme hakkı olmasına rağmen, keyfi uygulamalar nedeniyle bisikletleriyle alınmayabiliyorlar. 

 

Bisikletlilerin sorunları nasıl çözülür?

Bisikletli aktivistlerin çözüm yollarına dair birçok öneride bulunuyor ve karar vericilere seslerini duyurmaya çalışıyor. Bisikletle ulaşıma dair çözümün ilk adımı, bütüncül bir bakış açısıyla trafikteki her aracı ve yayayı gözeterek yapılacak düzenlemelerden geçiyor. Bisikletlilere has birçok çözüm yolu da var. Ankara Bisikletliler Ortak Platformu’nun hazırladığı raporda ayrıntılı şekilde ortaya döktüğü çözüm yollarından bazıları şu şekilde sıralanabilir:

  • Yasal mevzuatın değişmesi

  • Bisiklet yollarının yapılması

  • Bisiklet kullanımının teşviki (doğaya, sağlığa, topluma ve trafiğe faydalarının anlatılması)

  • Üniversite öncesi eğitimde bisikletli ulaşımın müfredata konması

  • Bisiklet sürme kurallarının yaygınlaştırılması

  • Altyapı sorunlarının giderilmesi

  • Motorlu taşıt sürücülerine yönelik farkındalık kampanyaları

  • Bisiklet park yerlerinin çoğaltılması

  • Bisiklete biniş ve bisikletlilere yönelik güvenlik alma kursları

  • Trafik levhalarında bisikletin yer alması

  • Bisikletlilerin deneyim paylaşımı

 

Raporun ayrıntılara ulaşmak için buraya tıklayınız.

Bisikletlilere yönelik bütüncül bakış açısına dair ayrıntılı bir değerlendirmeyi de mimar ve ulaşım plancısı Erhan Öncü’nün sunumunda bulabilirsiniz.

 

Neden bisiklet sürmeli? 

Bisklet yalnızca kişisel bir tercih ya da bir hobi değil. Aynı zamanda, ekoloji ve toplum dostu bir ulaşım aracı. Bisikletlilerin yaşam hakkının garantisini amaçlayan çözüm yolları, bir yandan da bisikletin yaygınlaşmasıyla ortaya çıkacak avantajlara işaret ediyor. 

Bisikletlinin farkına bisiklet kullandıkça varılıyorsa, “neden bisiklet sürmeli?” sorusunun da cevaplanması gerekiyor:

  • Bisikletle yoğun trafiğe aldırışı etmeden ulaşmak istenilen yere ulaşılır.

  • Bisiklet ekonomiktir. Az masraf ve bol kas gücüyle uzun mesafeler katettirir.

  • Bisiklet çevrecidir. Egzosu veya karbon salınımı yapan bir aparatı yoktur. Küresel ısınmaya karşı bünyeyi ısıtır.

  • Bisikletli, özgürce spor yapabilene denir. Bisiklete binen sağlığını daha kolay korur.

  • Bisiklet küçüktür, garaj veya saatlerce aranan park yeri gerektirmez.

  • Bisikletliler bir ailedir. Trafikte arkadaş bulur ve birlikte pedallarlar.


Bisiklet aynı zamanda, trafikteki araç hiyerarşisini alt üst etmeye yarar. Yani bisiklet, Çağatay Avşar’ın sahip olduğu özgürlüğü arayıp bulmak isteyenleri selesinde taşır.

Bağlantılı Olaylar
 

Türkiye’de trafik her zaman otomobil öncelikli oldu. Şehirlerde insanlar değil, otomobiller yaşıyormuş gibi yollar tasarlandı. Trafiğin kolektif bir alan olduğu ve ancak tüm trafik aktörlerinin karşılıklı hak ve sorumlulukları ile “emniyetli” olabildiği bilinci oluşturulmadı. İhllaller çoğu zaman denetimsiz hatta cezasız kaldı. Motorlu taşıtlar hiyerarşisine odaklı trafik tasarımı binlerce bisikletlinin canına mal oldu. Aşağıda sıralanan olaylar bu kazaların münferit olmadığını ve belirli önlemler alınmadıkça yaşanmaya devam edeceğini göstermek için seçilen temsili birkaç vaka.  

Bisiklet, şehir yaşamı içerisinde, iş servisleri, otobüsler, dolmuşlar, metrolar arasında pek göze çarpmasa da, pek çok insanın özellikle işe gidip gelirken kullandığı bir ulaşım aracı. Bisikletin bir ulaşım aracı olarak kullanılmasında,  bazı insanlar için daha temiz bir çevre ve daha sağlıklı bir yaşama katkıda bulunma özelliği öne çıkarken, bazı insanlar içinse bisiklet kullanımının tek nedeni ücretsiz olması, insanları yol parası derdinden kurtarması olabiliyor. Rugan ayakkabıları ve takım elbiseleriyle, evrak çantalarıyla bisiklete binip ofise giden de var, iş elbiseleri veya tulumlarıyla sanayi bölgesindeki işine giden de. Bağlantılı olaylar içinde bisikletiyle işe giderken hayatını kaybedenlere de yer verildi.

Şehir içi ulaşımda bisiklet kullanmanın avantajları çok fazla ve değerli. Çevre kirliliği, gürültü kirliliği, park yeri sıkıntısı gibi sorunların çözümü için bisiklet kullanımı ciddi bir çözüm alternatifi sunarken, bisikletlilerin trafikte uğradığı taciz ve hak ihlallerinin hiçbir açıklaması yok. Bağlantılı olaylar içeriğinde bisikletli grupların hak taleplerini aktarmak amacıyla yaptıkları anma ve eylemlere de yer verildi.

 

18 Eylül 2004. Ahmet Güze. İzmir. Çiğli yönünde bisiklet süren 16 yaşındaki Ahmet Güze’ye otomobiliyle çarparak ölümüne neden olan kişi olay yerinden kaçmıştı. Olaydan 4 gün sonra Ahmet Güze’nin ölümüne neden olan sürücünün Gümüşpala Polis Karakolu’nda görev yapan polis memuru Ferit Huş olduğu ortaya çıktı.

 

7 Şubat 2007. Yorgo Kurtuli. İstanbul. Bisikletiyle işe giderken bir otomobil sürücüsünün çarpması sonucu hayatını kaybeden 19 yaşındaki Yorgo Kurtuli’nin ailesi oğullarının organlarını bağışladı. Kurtuli’inin organları 4 kişiye hayat verdi.

 

28 Temmuz 2007. Faruk Gündem. Mersin. 28 Temmuz 2007 tarihinde Milletvekili Ali Er’e ait otomobil, Soli kavşağında bisikletiyle giden Faruk Gündem’e çarptı ve ölümüne neden oldu. Milletvekili sürücünün kendisi olduğunu söyledi ancak kazayı tesadüfen gören Başçavuş Olcay Gözübüyük ve yanında bulunan 3 erin ifadeleriyle kaza anında direksiyonda milletvekilinin değil, oğlunun bulunduğu tespit edildi. Kazadan 71 gün sonra Milletvekili Ali er’in oğlu Hasan Er hakkında ‘taksirle ölüme sebep olma’ suçundan 6 yıla kadar hapis cezası istemiyle dava açıldı. Duruşmalar sonunda 2 yıl hapis cezasına çarptırılan Hasan Er’in cezası 12 bin 100 YTL’lik para cezasına çevrildi ve ehliyetine bir yıl süreyle el konuldu. AKPli Milletvekili Ali Er için ‘yalan beyanda bulunmak’ iddiasıyla ilgili yapılan hazırlık soruşturması ise takipsizlikle sonuçlandı.

 

7 Ağustos 2008. M.Y. Ankara. Hal Kavşağı ile Hipodrom Kavşağı arasındaki yolda  gündüz saatlerinde Özel Halk Otobüsü şoförü M.Y.’nin kullandığı bisiklete çarptı. Bisikletli hastaneye giderken genel sağlık durumu iyi görünüyordü ancak 14 saat sonra hastanede hayatını kaybetti.  

 

18 Ağustos 2011. Mustafa Onur Karaca. Ankara. Dikmen’de ikiz kardeşinin yanında bisiklet sürerken kırmızı ışık ihlali yapan bir otomobil sürücüsünün çarpması sonucu hayatını kaybetti Mustafa Onur Karaca. Ankara’daki ilk ghost bike eylemi 2011 yılında onun için yapıldı.

Mustafa Onur Karaca'nın hayalet bisikleti.

Mustafa Onur Karaca'nın hayalet bisikleti.

 

28 Temmuz 2012. İsmail Şimşek. Bursa. Nurettin Süngü’nün kullandığı servis minibüsü, fabrikadan çıkıp bisikleti ile evine gitmekte olan 61 yaşındaki İsmail Şimşek`e çarptı. Hızı kesilmeyen minibüs, çarptığı bisikletin hemen önünde gitmekte olan İbrahim Yılmaz`ın kullandığı şarjlı bisiklete de çarparak yaklaşık 15 metre sürükledi. Kazada bisikleti ile birlikte yolun sağına fırlayan İsmail Şimşek, hayatını kaybetti.

 

1 Şubat 2013. İbrahim Kızılay. Antalya. Antalya'da Hamdi Kaya'nın kullandığı otomobil, bisikletiyle yolun karşısına geçmeye çalışan 56 yaşındaki İbrahim Kızılay'a çarptı. Ağır yaralanan İbrahim Kızılay kaldırıldığı hastanede öldü.

İbrahim Kızılay'ın hayatını kaybettiği kaza sonrası.

İbrahim Kızılay'ın hayatını kaybettiği kaza sonrası.

 

9 Mayıs 2013. Murat Demirtaş. Samsun. 32 yaşındaki Murat Demirtaş, Samsun Çarşamba’da, antrenman sırasında bisikletine arkasından çarpan bir otomobil sürücüsü nedeniyle olan kazada ağır yaralandı. Hastaneye kaldırılan Murat Demirtaş iki ay yoğun bakımda kaldıktan sonra hayatını kaybetti.

 

8 Temmuz 2013 Meril Çiğdem Durmuş. Ankara.  ODTÜ İnşaat Mühendisliği Fakültesi öğrencisi 22 yaşındaki Meril Çiğdem Durmuş, Çayyolu’nda bisikletiyle yaya yolundan geçerken özel bir şirkette şoför olarak çalışan Haydar A.’nın sürdüğü aracın çarpması sonucu hayatını kaybetti.

Meril Çiğdem Durmuş.

Meril Çiğdem Durmuş.

 

27 Temmuz 2013. Mehmet Polak. Adapazarı. 69 yaşındaki işçi emeklisi Mehmet Polak bisikletiyle ilerlerken özel halk otobüsü şoförünün çarpması sonucu hayatını kaybetti. Otobüsün tekerleği Polak’ın başını ezdi.

 

11 Ağustos 2013. Zihni Şahin. İstanbul. Maltepe Dragos’ta sarı dolmuş şoförü bisikletiyle yolun sağından ilerleyen Zihni Şahin’e çarptı. Bisikletli Zihni Şahin hayatını kaybetti.

Zihni Şahin için anma, 18 Ağustos 2013. (Kaynak: SOL Haber)

Zihni Şahin için anma, 18 Ağustos 2013. (Kaynak: SOL Haber)

 

11 Ağustos 2013. Tolga Beyenir. Bursa. Bursa'nın İnegöl ilçesinde İznik’ten Eskişehir’e gitmekte olan bisikletli gruba bir otomobil daldı. 5 bisiklete birden arkadan çarpan otomobil sürücüsü olay yerinden kaçtı. Kazada Tolga Beyenir hayatını kaybederken, 2 bisikletli de yaralandı.

 

11 Ekim 2013. Mehmet Lütfi Gürcan. Konya. 67 yaşındaki Mehmet Lütfi Gürcan Konya’da Elmalı Caddesi’nde bisikletiyle seyir halindeyken otomobil sürücüsünün çarpması sonucu olay yerinde hayatını kaybetti.

 

6 Temmuz 2014. Hasan Berk Baysal. Ankara. Ankara'nın Gölbaşı İlçesi'nde düzenlenen bisiklet turuna katılan 39 yaşındaki Hasan Berk Baysal, gece Dikmen'deki evine dönerken alkollü araç sürücüsünün çarpması sonucu hayatını kaybetti.

 

25 Mayıs 2015. Christian Niaffe. Muğla. Bisikletiyle dünya turuna çıkan Fransız bisikletli Christian Niaffe, Gökova’dan Marmaris’e giderken, emniyet şeridinde arkadan bisikletine otomobiliyle çarpan bir sürücü nedeniyle hayatını kaybetti.

Christian Niaffe (Kaynak: Milliyet)

Christian Niaffe (Kaynak: Milliyet)

 

22 Eylül 2015. Ahmet Aksoy. Kayseri. Münür Kaplan otomobiliyle, aynı yönde bisikletiyle ilerleyen Ahmet Aksoy´a çarptı. Çarpmanın etkisiyle yola savrulan bisiklet sürücüsü Aksoy, olay yerinde yaşamını yitirdi.

 

26 Ocak 2016. Ali Çiftçi. Sakarya. Sakarya'nın Hendek İlçesi'nde bisikleti ile karayolunda giden 60 yaşındaki Ali Çiftçi, kamyon sürücüsünün çarpması sonucu hayatını kaybetti.

 

13 Mart 2016. Cenk Sanşan. İstanbul. Bisiklet Federasyonu’nun yarışlarına hazırlanmak için arkadaşlarıyla birlikte antrenman yapan lisanlı bisiklet sporcusu Cenk Sanşan, Pendik'te bir kamyon sürücüsünün çarpması sonucu hayatını kaybetti. 36 yaşındaki Cenk Sanşan Kadıköy’den Pendik-Kurtköy bağlantı yoluyla Şile’ye gidiyordu.

Cenk Sanşan'ın hayatını kaybettiği kaza sonrası. (Kaynak: DHA)

Cenk Sanşan'ın hayatını kaybettiği kaza sonrası. (Kaynak: DHA)

 

7 Mayıs 2016. İbrahim Acar. Konya Ereğli. Ereğli giriş kavşağı yakınlarında, 66 yaşındaki İbrahim Acar’ın kullandığı bisiklete, TIR çarptı. Bisiklet sürücüsü İbrahim Acar olay yerinde hayatını kaybetti.

 

10 Haziran 2016. Murat Giden. Samsun. İsa Diktaş’ın sürdüğü otomobil, bisikletiyle karşıdan karşıya geçmeye çalışan 71 yaşındaki Murat Giden'e çarptı. Kazada ağır yaralanan Giden, ambulansla kaldırıldığı Çarşamba Devlet Hastanesi’nde yaşamını yitirdi.


 

Anmalar, protestolar

 

2003 Ghost Bikes | Hayalet Bisikletler: Hayalet bisikletler, seyir halindeki bisikletlilerin, trafikteki diğer vasıtaların çarpması ya da vurup kaçması sonucu öl(dürül)melerine dikkat çekmek için oluşturulmuş bir tür hatırlatma ve anıtlaştırma pratiği. Aksi taktirde anonim bir sokak köşesi ya da yol üzerindeki herhangi bir yer olarak kalacak bir noktaya, orada bir kazanın gerçekleştiğini ve bir bisikletlinin öldüğünü hatırlatan lastiklerinin havası indirilmiş ve tamamen beyaza boyalı bisikletler yerleştiriliyor. Yolda giden bisikletlileri, yayaları ve sürücüleri, kullandıkları yolda gerçekleşmiş bir olayı hatırlamaya çağıran ve aynı zamanda daha dikkatli olmak adına bir uyarı da yapan “yol işaretleri”.

 

Hayalet bisikletler ilk olarak ABD’nin Missouri eyaletinde bulunan St. Louis şehrinde 2003 senesinde, bisikletli ölümlerine dikkat çekmek üzere ortaya çıkmış. Hayalet bisikletler ile ilgili organizasyon ve haber paylaşımlarından sorumlu ghostbikes.org’un çıkardığı istatistiklere göre 2010 yılı itibariyle dünya çapında 218 farklı lokasyonda toplam 644 hayalet bisiklet, bisikletlilerin ölümüyle sonuçlanan kaza noktalarına zincirlenmiş durumda. Malesef günümüzde bu rakam yol güvenliği adına yeterince önlem alınmadığı için giderek artmakta.

İngiltere Manchester'da bir hayalet bisiklet. Mayıs 2016. 

 

Hayalet Pedallar, Hayalet Bisikletler grubunun Türkiye ayağını oluşturuyor. İlk hayalet bisiklet eylemi, 2011’de Ankara’da kırmızı ışık ihlali yapan bir otomobil sürücüsünün çarpması sonucu hayatını kaybeden Mustafa Onur Karaca’nın anısına, Karaca’nın hayatını kaybettiği yerde, Ankara Dikmen’de yapılmış.

 

Benzer şekilde, hayalet bisikletler eylemleri gibi, ölü takliti yapmak die-in gibi eylemler de yetkilileri bisikletlilerin yol güvenliği için gerekli adımları atmaya zorluyor.

 

Meril Çiğdem Durmuş'un anısına yapılan die-in eylemi.

Meril Çiğdem Durmuş'un anısına yapılan die-in eylemi.

Critical Mass | Kritik Çoğunluk Eylemleri. İlk olarak 1992 yılında çevreci bir hareket olarak San Fransisco’da başlayan Critical Mass (Kritik Çoğunluk) eylemleri bisiklet ile yapılan ve trafiğin akışını belirlemede motorlu taşıtların ağırlığı ve merkeziyetini dengelemek konusunda bilinç yaratma amacıyla yapılan eylemlerdir. Bisikletlerin trafikte yeterli çoğunluğa ulaşmaları halinde haklarını daha kolay kullanabilecekleri ya da haklarının kolayca ihlal edilemeyeceği varsayımı ile yapılmaktadır. Dünyada 300’den fazla şehirde her ayın belli bir gününde toplanan bisikletliler belirledikleri rota doğrultusunda trafikte topluca bisiklet sürerler ve ‘kalabalık’ olmanın avantajını kullanarak trafiğin akışını belirlerler. Critical Mass eylemleri Türkiye’de İstanbul, İzmir, İzmit, Eskişehir ve Ankara’da yapılmaktadır.

 

27 Temmuz 2013. Bisiklet Protestosu. Ankara. Bisikletli Meril Çiğdem Durmuş’un 8 Temmuz 2013’te Ankara’da kırmızı ışıkta geçen bir sürücü nedeniyle hayatını kaybetmesi sonrasında ‘Bisiklete Özgürlük’ çağrısıyla Türkiye’nin farklı yerlerinde eylemler düzenlendi. Ankara’daki eylem en geniş katılımlı olanıydı. Meril Çiğdem Durmuş’un öldüğü yer olan Angora Bulvarı’nda başlayan bisikletli eylem Kızılay Güvenpark’ta sonlandırıldı. Bisikletliler trafikte maruz kaldıkları hak ihlallerini gündeme getirdiler, “otomobil odaklı değil insan odaklı kent istiyoruz” dediler.

 

18 Ağustos 2013. Bisiklet Eylemi. İstanbul. İstanbul’daki bisikletliler hem kamu yetkililerinin hem de tüm yurttaşların dikkatini, bisikletlilerin hayatına mal olan ihmal ve kazalara çekmek için Caddebostan’da buluşarak Maltepe Dragos’ta bisikletli Zihni Şahin’e dolmuşun çarpıp öldürdüğü noktaya kadar bisikletli eylem yaptı. “Bisikletli Ölümleri Dursun” çağrısıyla yapılan eyleme binlerce bisikletlinin katıldı. Eylemde “arabanın sahibisin yolun değil”, “kornaya basma frene bas”, “sağ şerit yasal hakkım”, “motorize faşizme hayır” yazılı pankartlar taşıdılar.

 

İşe Ulaşım Aracı Olarak Bisiklet

 

Bisiklet, şehir yaşamı içerisinde, iş servisleri, otobüsler, dolmuşlar, metrolar arasında pek göze çarpmasa da, pek çok insanın özellikle işe gidip gelirken kullandığı bir ulaşım aracı. Bisikletin bir ulaşım aracı olarak kullanılmasında,  bazı insanlar için daha temiz bir çevre ve daha sağlıklı bir yaşama katkıda bulunma özelliği öne çıkarken, bazı insanlar içinse bisiklet kullanımının tek nedeni ücretsiz olması, insanları yol parası derdinden kurtarması olabiliyor. Rugan ayakkabıları ve takım elbiseleriyle, evrak çantalarıyla bisiklete binip ofise giden de var, iş elbiseleri veya tulumlarıyla sanayi bölgesindeki işine giden de. Bisikletle işe gitmenin pek çok artısı var. Yoğun trafik saatlerinde trafiğe takılmamak, yol, benzin ve otopark parası gibi masraflardan kurtulmak, yakıt kullanmayarak çevrenin korunmasına katkıda bulunmak, işe gidip gelirken günlük sporu da yapmış olmak vs. Üstelik Milano gibi bir şehirde bisiklet kullanıyorsanız, yol için masraf yapmak zorunda olmadığınız gibi, üzerine para bile alabilirsiniz. Milano Belediyesi, hava kirliliğini önlemek için işe bisikletle gidip gelenlere kilometre başına 25 sent ödeme yapıyor.

 

Facebook’ta “İzmir'de İşe Bisikletle Gidenler” adında bir grup oluşturan İzmirli bisikletçilerin sayısı kısa bir süre içerisinde binlere ulaşmış. İzmirli bisikletliler, yollarda kendileri için sorun yaratan mazgallar gibi sorunların çözümü için de Büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediyelerine başvuruyor, yolları bisikletliler için daha güvenli hale getirmeye çalışıyor. Yaşadıkları sorunları, çözüm önerilerini, rotalarını, bisiklet hakkındaki her şeyi sosyal medya üzerinden paylaşıyorlar. İzmir’de işe bisikletle gidenler, araç kullananlarla kıyaslandığında işe bisikletle gidenlerin trafikte daha az zaman harcadığını, sabah ve akşam spor yaptığını, yol parası gibi dertlerden kurtulduğunu ve çevreyi koruduğunu söylüyor.

 

İnternetteki bisiklet forumlarında işe bisikletle gitmenin incelikleri, faydaları, zorlukları hakkında yüzlerce sayfalık tartışma bulmak mümkün. Bu sayfalarda laptopların nereye konulacağı, takım elbisenin paçalarına çamur sıçramaması için ne yapılacağı, duş almadan nasıl işe başlanacağına kadar her şey tartışılıyor.

 

Medya Okuması

Türkiye'de her yıl binlerce kişi trafikte meydana gelen kazalarda yaşamını yitiriyor. Trafik kazaları o kadar sık yaşanıyor ki, medya için bu tür kazalar ve ölümler sıradan üçüncü sayfa haberlerinden öteye gitmiyor. Trafiğe çok sayıda insanın çıktığı bayram ve uzun tatil dönemleri öncesinde trafiğe ilişkin uyarı haberleri, sonrasında ise kaza sonucu hayatını kaybedenlerin sayısal olarak ifade edildiği haberler yayınlanıyor. Anaakım medyada bisiklet sürücülerinin yaşadığı sorunlar özel olarak ele alınmadığı gibi, bisiklet kullanırken yaşamını yitirenlerin haberleri ise 'magazinleştirilerek' veriliyor.
 

Hafıza Kaydı’nın Çağatay Avşar’ın yaşamını yitirmesi nedeniyle incelediği trafik kazası haberleri ve trafikte bisiklet kazası haberlerinde internet ve basılı gazete taramaları sonucunda ulaşılan haberlerin ortak yönü, haberlerin önem sıralamasında alt sıralarda yer almaları. Dikkat çeken bir başka ortak yön ise kazalarda yaşamını yitirenlerin sayısı ya da kazayı yapan tarafların kişisel özelliklerinin (meslek, yaş, tanınırlık vb.) haberin önemini artıran unsurlar arasında yer alması. Yapılan okumalarda, kişisel özellikler ya da yaşamını yitiren kişi sayısının çokluğunun haber başlığından, sayfa yerleşimine belirleyici temel unsurlar arasında olduğu görülüyor.

 

KAZALARI TRAFİK CANAVARI YA DA ARAÇLAR YAPIYOR!

Trafik kazalarına ilişkin yapılan çalışmalarda kazaların temel sebebinin sürücü hatalarından kaynaklandığı görülüyor. Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM) istatistiklerine göre kazaların temel nedenleri, 'hız limitine uymama', 'hatalı sollama', 'öndeki aracı yakın takip' ile 'alkollü, yorgun ve uykusuz araç kullanmak'.[1] Oysa trafik kazaları medyaya göre 'trafik canavarı' nedeniyle yaşanıyor, kazaları ise 'arabalar, tırlar, kamyonlar, bisikletler' yapıyor. Trafik kazası haberlerinin veriliş şekliyle kazaların ana nedeni olan insan unsuru belirsizleşiyor, kazalar bir tür kader ve kaçınılmazlık olarak sunuluyor.

Google arama motorunda “trafik canavarı” sorgusu yapıldığında [2] "Trafik Canavarı'ndan korkunç mesai", "Trafik Canavarı İş Başında: 1 Ölü", "TRAFİK CANAVARI DURMAK BİLMİYOR!", "Trafik canavarı yollarda: 6 kişi öldü 21 kişi yaralandı" başlığını taşıyan çok sayıda habere erişmek mümkün. Haber içeriklerinde 'trafik canavarı' yaşayan ve insan öldüren bir canlı olarak temsil ediliyor; “Söke’de meydana gelen kazada trafik canavarı bu kez motosikletle seyahat eden baba-oğulu yakaladı.”[3] Haberlerin spot cümlelerinde olayın nedeni olarak ise “Otomobil elektrik direğine çarptı”, “Kontrolden çıkan tır bisikleti altına aldı” ifadeleri kullanılıyor ve kazanın ana sebebinin araçlar olduğu kodlanıyor. Haberlerde insan unsuruna sadece “... idaresindeki otomobil ile … yönetimindeki tır çarpıştı” ifadeleri ile yer veriliyor.

 

BİSİKLET SÜRÜCÜLERİ YOK SAYILIYOR

Bisiklet sürücüleri trafikte olduğu gibi, medyada da yok sayılıyor. Bisiklet sürücülerinin maruz kaldıkları taciz ve haksızlıklar ya da yaşanan ölümler ve davalarının takibine anaakım medyada neredeyse hiç rastlanmıyor. “Trafikte bisiklet” [4] sorgusu üzerinden ulaşılan haberlerin tamamı yaşanan kazaların haberleri. Bisiklet sürücülerinin sorunlarına dikkat çeken haberler sadece bisiklet forumları ya da sitelerinde yer alıyor. Bisiklet sürücülerinin yaşamını yitirdiği kazalar da önem sırası bakımından alt sıralarda yer alıyor. Bu tarz haberlere gazetelerin iç sayfalarında ve internet sitelerinin kategori altı haberlerinde rastlamak mümkün. Bisiklet kazaları sonrasında açılan davalar da basının 'fikri takip' listesinde yer almıyor. “Trafikte bisiklet kazaları” ve “trafikte bisiklet kazası davaları” sorgusu ile yapılan taramalarda yaşanan kazalar sonrasında açılan dava haberlerinin basında istisna niteliğinde olduğu görülüyor. Bu istisnaları belirleyen koşullar ise yaşamını yitiren kişinin lisanslı sporcu, lisanslı yabancı sporcu olması gibi özellikler oluyor.

 

ÇAĞATAY AVŞAR HABERLERİ

Çağatay Avşar'ın yaşamını yitirmesi ve öldüren şoförün hala bulunamaması ve yargılanmamasına ilişkin haberlerde de benzer tespitleri yapmak mümkün. Çağatay Avşar'ın yaşamını yitirmesinin ardından yapılan haberler, gazetelerin ya da internet sitelerinin ilk sayfalarında yer almıyor. Kaza sonrasına ilişkin ulaşılan özel haber sayısı yalnızca üç [5]. Kazanın ardından geçen sürenin fikri takibinin yapıldığı tek habere ise Hürriyet gazetesinde rastlanıyor [6] (Veriler sadece internet taramasına dayandığı için yanılma payı bulunmaktadır, aksi şekilde bir bilgiye sahipseniz lütfen iletişime geçin).

Çağatay Avşar için yayınlanan diğer haberler arkadaşlarının yaptığı çağrılar ya da basına duyurusu yapılan bisikletli eylemleri.

Bisiklet sürücülerinin can güvenliği için yaptığı eylemlerin sunuş biçimi de bir hayli ilginç olabiliyor. İzmir'de belediye otobüsü şoförlerinin bisiklet sürücülerini sıkıştırması ve bu nedenle yaşanan kazayı protesto eden bisiklet sürücüleri 'bir grup' olarak niteleniyor. Hürriyet Gazetesi 'nin Ege ekinde yayınlanan haberin başlığı “Bisikletçilerden ilginç eylem”[7].

Çağatay Avşar'ın katili halen bulunmuş değil, Avşar'ın ölümüne dair bulunan en güncel haber ise 2011 tarihli...

 

Dipnotlar

[1] Türkiye Trafik Kazalarını Önleme Derneği Genel Başkanı Hitay Güner'in açıklamasından alıntılanmıştır.   
http://www.ntv.com.tr/yasam/trafik-kazalari-neden-oluyor,cM0Ru_BaukmNC9qmIbTZuw 

[2] https://www.google.com.tr/search?q=trafik+canavar%C4%B1&oq=trafik+canavar%C4%B1+&aqs=chrome..69i57j0l5.4812j0j4&sourceid=chrome&ie=UTF-8#q=trafik+canavar%C4%B1&tbm=nws 

[3] http://www.haberler.com/soke-de-trafik-kazasi-1-olu-1-yarali-8452592-haberi/ 

[4] https://www.google.com.tr/webhp?sourceid=chrome-instant&ion=1&espv=2&ie=UTF-8#tbm=nws&q=trafikte+bisiklet 

[5] http://www.hurriyet.com.tr/katil-sofor-iki-haftadir-kayip-15223938

http://www.sabah.com.tr/yasam/2010/07/03/arkadaslari_cagataya_carpan_araci_ariyor

http://www.radikal.com.tr/politika/avsara-carpan-surucu-kaskini-da-goturdu-1004471/ 

[6] http://www.hurriyet.com.tr/cagatay-in-olumu-cezasiz-kaldi-18219369

[7] http://www.hurriyet.com.tr/bisikletcilerden-ilginc-eylem-25597171

 

Medya Okumasında Yararlanılan Kaynaklar

http://www.birgun.net/haber-detay/cagatay-icin-pedalla-7389.html

http://www.mtbtr.com/haber/haber.asp?kayitno=2241

http://www.hurriyet.com.tr/cagatay-in-olumu-cezasiz-kaldi-18219369  

http://www.cyclingtr.com/bisiklet-triatlon-yuzme-atletizm/dostumuz-agatay-avsari-kaybettik-acimiz-byk.html

http://www.radikal.com.tr/politika/avsara-carpan-surucu-kaskini-da-goturdu-1004471/

http://www.radikal.com.tr/politika/avsara-carpan-surucu-kaskini-da-goturdu-1004471/

http://www.haberler.com/bisiklet-surucusune-carparak-olumune-neden-olan-2108463-haberi/

http://www.iha.com.tr/haber-lisansli-bisiklet-surucusu-kaza-kurbani-125800/

http://www.ankarahaber.com/haber/Ankara-da-Cagatay-Avsar-%C4%B1n-feci-sonu/66982

http://www.internethaber.com/sampiyonun-cenazesinde-bisikletli-protesto-262670h.htm

http://www.haber7.com/guncel/haber/557793-pedallar-cagatay-avsar-icin-dondu

http://www.haberartiturk.com/ankarada-faili-mechul-bisiklet-cinayeti-17624h.htm

http://www.sabah.com.tr/yasam/2010/07/03/arkadaslari_cagataya_carpan_araci_ariyor 

Sözlük

 

Bisiklet, kimileri için çocukluğuna dair güzel anıları çağrıştıran, özgürlük hissine karşılık gelen; sıklıkla spor yapmak için ya da keyifli bir hafta sonu geçirmek için kullanılan bir araç. Kimileri için de bir yerden bir yere gitmeye yarayan motorsuz bir taşıt. Tıpkı araba, otobüs, motorsiklet gibi bir ulaşım aracı.

Bisikletlilerin, yakıt tüketmeme, düşük hıza sahip olma ve bu hıza kas gücüyle ulaşma, eğim ve hava şartlarına duyarlı olması; yaş, kondisyon gibi kişisel güce dayalı olarak hareket edebiliyor olma ve bir kaza durumunda zarar görme olasılıkları bakımından yayalar ile pek çok ortak noktası var. Bir başka ortak noktaları ise, trafikte pek çok hak ihlaline maruz kalmaları. Trafik her ne kadar “yayaların, hayvanların ve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleri” olarak tanımlansa da, Türkiye’de karayolları büyük oranda motorlu taşıtlar etrafında, onların refahı gözetilerek düzenlenmiş durumda.

Karayollarının yeniden düzenlenmesi, trafiğin yalnızca araçların oluşturduğu bir kaos hali değil, motorlu ve motorsuz taşıtlar ile yayalar için güvenli bir biçime dönüştürülmesi ve yeterli altyapının oluşturulması elbette zorluklarla dolu ve uzun bir iş. Bu altyapının desteklediği davranış biçimi, arabaları yolun sahibi, trafiğin diğer öznelerini ise ikincil bir unsur haline getirmekte. Ancak trafiğin farklı özneleri birbirlerini görmeye, gözetmeye başlarsa bisikletlilerin maruz kaldığı hak ihlalleri, can ve mal güvenliği riski azalmaya başlayabilir.

Bu sözlük, bir ulaşım aracı olarak bisiklete ilişkin bilginin, trafiğin farklı öznelerinin birbirini tanımasına ve bu tanışmanın yayalar, bisikletliler ve araçların birbirini gözetmesine vesile olacağı düşüncesiyle hazırlandı.

 

Bisiklet nedir?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre bisiklet; en çok 3 tekerleği olan ve üzerinde bulunan insanın adale gücü ile pedal veya el ile tekerleği döndürülmek suretiyle hareket eden motorsuz araçtır.

Bisikletin; günlük kullanım, yarış, çok amaçlı ya da dağ, gösteri ve akrobasi, tandem (çok kişilik) gibi kullanım amacına göre farklı özellikler gösteren çeşitleri vardır.
 

Elektrikli bisiklet:

Elektrikli bisikletlerin yaygınlaşmasıyla, kanundaki bisiklet tanımı da değişti, bisikletin kapsamı genişletildi. Azami sürekli gücü 0,25 KW’ı geçmeyen, hızlandıkça gücü düşen ve hızı en fazla 25 km/saate ulaştığında, pedal çevirilmediğinde gücü tamamen kesilen elektrikli bisikletler de, bisiklet kapsamında ele alınır.

 

Ne doğru ne yanlış?

 

Bisikletliler trafikte istedikleri kadar hız yapabilir - Yanlış

Bisikletlilerin trafikte çıkabileceği en çok hız, yerleşim yeri içinde 30 km/saat, şehirlerarası yolda 45 km/saattir. Otoyollarda ise bisiklet kullanımı yasaktır.

 

Trafikte geçiş üstünlüğü araçlara aittir - Yanlış

Araç sürücüleri kavşaklarda ve sağa dönüşlerde, kurallara uygun olarak geçiş yapan yayalara ve bisiklet yolundaki bisikletlilere yol vermeye mecburdur. Dönüş sırasında araç sürücüleri; yaya ve bisikletler için yeşil ışık yanmakta iken; yaya geçidinden ve bisiklet yolundan geçen yoksa veya yayalar uzakta iseler, yayaların ve bisikletlerin  geçiş haklarını  engellememek şartıyla, dönüşlerine devam edebilirler.

 

Sinyal verme halleri dışında bisiklet iki elle sürülmelidir - Yanlış

İki elle sürme zorunluluğu, sinyal verme halleri dışında, yalnızca motorlu bisikletler ve motorsikletler için geçerlidir. Bisikletlilerin, sürüş sırasında bir ellerinin direksiyonda bulunması yeterlidir.

 

Bisiklet kullananlar genellikle sosyo-ekonomik seviyesi yüksek olan kişilerdir - Bilinmiyor

Bisiklet kullanımı eğim, iklim, mesafe, kullanıcının gücü, trafik koşulları gibi pek çok etkene bağlı. Bu etkenler doğrudan gelir seviyesiyle alakası değilse de, bisiklet kullanım sebepleri gelir seviyesine göre değişiklik gösterebilir. Örneğin pek çok işçi, mülteci; gündelik ihtiyaçlarını karşılamak için bisiklet kullanabilirken, gündelik hayatında araba kullanan insanlar bisikleti spor maksadıyla kullanabilir. Başka ülkelerde bu argümanı karşılayabilecek verilerden yola çıkarak ancak tahminde bulunulabilir, ya da izlenimlere dayanılabilir. Ancak Türkiye için, bu argümanın doğruluğuna ya da yanlışlığına ulaşabilmek için yeterli veri bulunmamakta ya da bu veri tutuluyorsa da ulaşılamamaktadır.

 

11 yaşını doldurmuş herkes bisikletle trafiğe çıkabilir - Doğru

Bisiklet sınıfına giren tüm araçlar, Trafik Kanunu’nun 37. maddesinde düzenlendiği üzere, 11 yaşını doldurmuş herkes tarafından trafikte kullanılabilir.

 

Bisiklet şehir içinde yalnızca bisiklet yolunda sürülür - Yanlış

Bisiklet yolunun olmadığı tüm cadde ve sokaklarda bisiklet yolun sağ şeridini kullanma hakkına sahiptir. Bu, Karayolları Trafik Kanunu’nun 66. Maddesinde düzenlenmektedir.

 

Bisikletliler karayolunun sağ şeridinde yan yana gidemez - Kısmen yanlış

Karayolları Trafik Kanunu 66. Maddesi’ne göre, Karayolunda yan yana gidebilecek bisiklet sayısı 2’dir. Ancak 2 den fazla bisikletin yan yana sürüş yapması yasaktır.

 

Bisikletle trafiğe çıkmak için ehliyet gerekir - Yanlış

Her ne kadar 2011’de aksi yönde girişimlerde bulunulsa da, 2016 itibariyle bisiklet sınıfına giren araçların trafikte kullanılması için ehliyet gerekmez. Bisiklet sınıfına girmeyen elektrikli bisikletlerin kullanımı ise Trafik Kanunu’nda 12 Temmuz 2013’da yapılan değişiklikle, A sınıfı ehliyeti gerektirmektedir.

 

Türkiye’de bisiklet kullanımı yaygın değildir - Doğru

İstanbul Ticaret Odası’nın hazırladığı bir rapora göre 2004 yılında bisiklet kullanımı uzakdoğu ülkelerinde %60lara, AB ülkelerinde ortalama %14 - ki bu oran Hollanda, Almanya ve Fransa’da ortalamanın oldukça üstünde -, Türkiye’de yine aynı tarihte %2-3 dolaylarında seyrediyordu. 2004 yılından 2016’ya dek kullanım oranının artması sonucuna, ulaşmak için bisiklet sektörünün büyüme rakamlarına bakılarak ulaşılabilir: Yalnızca 2014 yılında 1.3 milyon adet bisiklet satılmıştır, sektöredeki büyümenin ise %10 olduğu ifade edilmiştir. İnternetten satış yapan bir internet sitesi ise, bisiklet satışının her yıl %30 arttığını açıklamıştır. Bu satışların yüzdeleri arasında şehir - yol bisikletleri bulunmaktadır. Her ne kadar bisiklet satışında artış olsa da, bunun bisikletin trafikte kullanımına ilişkin bir bilgi bulunmamaktadır.

Bisiklet kullanımının ne kadar yaygın olduğu bilinmese de, Türkiye’deki bisiklet yollarının azlığı yine bu konuda fikir vermektedir. Türkiye’deki toplam karayolu uzunluğu 01.01.2016 itibariyle 66 bin 437 kilometreyken; Konya, Kayseri, Bursa, İstanbul, Muğla, İzmir, Antalya, Kocaeli’nde bulunan bisiklet yollarının en uzunu 223 kilometredir ve Konya’da bulunmaktadır. Sadece düz olmasıyla değil, bisiklet yollarının çokluğulya Türkiye’nin en yoğun bisiklet kullanılan şehri olan Konya’da, hane başına ortalama iki bisiklet düşmekte, Konya’daki toplam bisiklet sayısı ise 800.000’i bulmaktadır.

Bu sayılar doğrudan Türkiye’deki bisiklet kullanımının ne kadar yaygın olduğunu belirtmese de, toplam karayolunun bisiklet yoluna oranı, 2004 yılının istatistikleri, yetkililerin benzer yöndeki açıklamaları bisiklet kullanımın yaygın olmadığına işaret etmektedir.

Yükleniyor...

Yükleniyor...

Afiş-Pankart

Belgesel: İstanbul’un Pedalları

Yönetmen: Enise Şeyda Kapusuz

https://www.youtube.com/watch?v=8zm3hEftdtQ&sns=fb

Boğaziçi Üniversitesi Proje Dersi için hazırlanmış belgesel.

 

Belgesel: Bisiklet Şehri / İZ Tv

Yönetmen: Serdar Sönmez

https://www.youtube.com/watch?v=_eerbvbiurY

İstanbul uzun mesafelere sahip, büyük bir metropol. Şehrin sakinleri, konu ulaşım olduğunda diğer büyük şehirler kıyasla daha çok mesai harcamak zorundalar. Gerek toplu taşımadaki yoğunluk, gerekse trafik sıkışıklığı, İstanbul'da yaşayanları belli yaşam ve iş bölgelerinin içine hapsediyor. Buna alternatif geliştirenlerin ise çok basit bir çözümü var: Bisiklete binmek!

 

Belgesel: Bisikletin Tarihi: Velora - BBC

https://www.izlesene.com/video/bisikletin-tarihi-velorama-bbc/7837518

Bisikletin 100 yıllık tarihini orjinal filmllerle anlatan BBC yapımı belgesel

 

Belgesel: Ghostbike

Yönetmen: Judith Finneren

https://www.youtube.com/watch?v=GH_r86V5j34

 

Belgesel: Ghost Bikes

Yönetmen: Andrea (Annie) Fuentes

https://www.youtube.com/watch?v=aRkxeVroY_I

Belgesel bisikletlilerin hayatlarını kaybettikleri yere yerleştirilen hayalet bisikletlerle ilgilidir. Bu bisikletler hem o kişilerin anılarını yaşatmak hem de araç sürücülerine bisikletlilere karşı daha dikkatli olmalarını hatırlatmak için yerleştirilir.

 

Video: Critical Mass @Istanbul

Akbilimi Sattım Bisikleti Aldım,

https://www.youtube.com/watch?v=bdS6MdMqRv8

 

Film: Belleville'de Randevu

Yönetmen: Sylvain Chomet

Yetim bir çocuk olan Champion'u büyük annesi Madame Souza büyütmüştür. Büyük annesinin hediye ettiği üç tekerlekli bir bisiklet ile Champion'un bisiklet yarışlarına olan aşkı başlar. Büyük anne Madame Souza'nın da desteği ile yıllar süren çalışmaların ardından Champion, Fransa Bisiklet Turu'na yarışmacı olarak katılmayı başarır. Fakat Champion, iki yarışçı ile birlikte mafyalar tarafından kaçırılır.

 

Belleville adlı bir şehire kaçırılan Champion, burada bisiklet temelli bir kumar makinası için gün boyunca pedal çevirmek zorundadır. Madame Souza ve sadık köpeği Bruno Champion'u kurtarmak için hazırlanırlar. Madam Souza ve Bruno büyük bir okyanusu aşarak Belleville adlı şehire gelir. Madam Souza'ya erkek torunu Champion'u bulabilmek için Belleville Üçlüsü adlı eski bir şarkıcı grubu üyeleri Violette, Blanche ve Rose (Violette, Blanche ve Rose'un isimleri Fransa bayrağındaki renklerden esinlenilmiştir) yardım eder.

 

Film: Bisiklet Hırsızları

Yönetmen: Vittorio De Sica

Filmde Vittorio De Sica, II. Dünya Savaşı sonrası yoksul Roma atmosferi içerisinde, var olma mücadelesi veren sıradan bir işçi perspektifinden, umut, utanç ve yitiriliş üçgeni ekseninde insanlık durumunu gözler önüne sermektedir. Bir süredir işsiz olan Antonio Ricci'nin yeni işi için aldığı ve iş için çok gerekli olan bisikleti, bir afişi yapıştırdığı sırada çalınır. Polis hırsızı kendilerinin bulmalarını söyleyince Antonio ve 10 yaşındaki oğlu Roma’yı karış karış dolaşarak bisikleti ararlar.

 

Öykü: Bisiklet Öyküleri

Hazırlayan: Aydın İleri

İnsanın sürerken katılımcı ve öznesi olduğu, kendini her zaman özgür hissettiği, özgürleştiği, çevreye ve insana zarar vermeyen, sürdürülebilir bir hayatın vazgeçilmezidir bisiklet. Hangimizin düşüne girmedi ki o? Üç tekerlekli bisikletle başlayan yolculuğumuz dört tekere, hayran olduğumuz BMX'ten o güzelim Pinokyo'ya, dağ bisikletinden yarış bisikletine uzandı. Zaman ne çabuk geçmiş. İlk bisikletlerimizi, aslında çocukluğumuzu, o eski arkadaşlarımızı, bizi biz yapan mahallemizi, oynadığımız oyunları özlememek mümkün mü?..


 

Makam Şoförü / Personal Chauffeur

Engelsiz Pedal tarafından hazırlanan engelli bireylerin bisiklet ile sosyalleşmesi ve sokağa çıkması ile ilgili bir belgesel.

https://vimeo.com/113283395

 

Kitap

Aydan Çelik. 2012: Bi Tur Versene: Bisiklet Yazıları/Çizileri. İstanbul, Optimist.

Referanslar

 

Abdurrahman Akay. 2006. Ulaşımda Bisikletin Yeri ve Ankara Bilkent Koridorunda Bisiklet Yolu Önerisi. Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara 2006.

 

Ankara Bisikletliler Ortak Platformu (ABOP) Anket Çalışma Grubu. 2015. Ankara İli Bisikletli Ulaşım Risklerinin Belirlenmesi Anket Değerlendirme Raporu.

<https://drive.google.com/open?id=0B7ATviDeP9ememZtV2xHLVBTSmc>

 

ABOP. 2015. Yerleşim Birimlerinde Bisikletler için Parklar Raporu

<http://www.farklar.net/bisiklet/Park_Standartlari_Raporu-2015.pdf>

 

Aydan Çelik. 2012: Bi Tur Versene: Bisiklet Yazıları/Çizileri. İstanbul, Optimist.

 

Aydın İleri (haz.). 2015. Bisiklet Öyküleri.  İstanbul, Yitik Ülke Yayınları.

 

Cihan Erçetin. 2014. Sürdürülebilir Ulaşım İçin Paylaşımlı Bisiklet Sistemlerinin Planlama ve İşletmesi: Konya, Kayseri ve İstanbul Örnekleri. Yüksek Lisans Tezi. Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

 

Çiğdem Çörek Öztaş ve diğerleri. 2015. İstanbul'da Güvenli Bisiklet Yolları Uygulama Kılavuzu. İstanbul, Embarq Türkiye Ocak 2015.

<http://wrisehirler.org/research/publication/istanbulda-güvenli-bisiklet-yolları-uygulama-kılavuzu>

 

Çiğdem Çörek Öztaş ve Merve Akı. 2015. Bolu Güvenli Bisiklet Yolları Projesi Kullanıcı Davranışları Değerlendirmesi. WRI Ross Center for Sustainable Cities.

<http://wrisehirler.org/sites/default/files/Bolu%20Güvenli%20Bisiklet%20Yolları%20Projesi%20Kullanıcı%20Davranışları%20Değerlendirmesi.pdf >

 

Embarq Türkiye. 2015. Yol Güvenliği Laboratuvarı Projesi (RsLab). Proje Raporu, Mayıs 2015, İstanbul.

<http://wrisehirler.org/sites/default/files/Yol%20Güvenliği%20Laboratuvarı%20%28RSLab%29%20Projesi%20Proje%20Raporu.pdf>

 

Embarq Türkiye. 2013. Veliefendi-Zeytinburnu Bisiklet Yolu. Yol Güvenliği İnceleme Çalışması, Aralık 2013, İstanbul.

< http://wrisehirler.org/sites/default/files/Veliefendi-Zeytinburnu-Yol%20Guvenligi.pdf>

 

Embarq Türkiye. 2012. BikeLab İstanbul Çalıştay Raporu.

 

Engin Ertekin ve diğerleri. 2015. 3 Kasım 2015 tarihli Şehir İçi Yollarda Bisiklet İstasyonları ve Bisiklet Park Yerleri Tasarımına ve Yapımına Dair Yönetmelik Hakkında Eleştiri ve Öneriler. ABOP-BUP Raporu, 2015/Ankara.

<https://drive.google.com/file/d/0B7ATviDeP9ememx6QlRiaV9TSmc/view?usp=sharing>

 

Faik Ardahan ve Mehmet Mert. 2014. Bı̇reylerı̇ bı̇sı̇klet kullanmaya motı̇ve eden faktörler ölçeğı̇nı̇n gelı̇ştı̇rı̇lmesı̇ ve Türk popülasyonu ı̇çı̇n güvenı̇rlı̇lı̇k geçerlı̇lı̇k çalışması. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl 2, Sayı 1, Mart 2014, ss. 409-427 (rekreatif amaçlı bisiklet kullanımı üzerine bir makale)

< http://www.asosjournal.com/Makaleler/1646874306_120-faik%20ardahan.pdf>

 

Gökhan Akçura. 2003. Evvel Zaman Bisiklet: Ivır Zıvır Tarihi VI. İstanbul, OM Yayınevi.

 

Juan Carlos Kreimer. 2015. Bisiklet – Zen: Kent Ulaşımında Bisiklet. İstanbul, Habitus Kitap.

 

Kudret Emiroğlu. 2015. Gündelik Hayatımızın Tarihi. İstanbul, İş Bankası Kültür Yayınları.

 

Melih Kös. 2015. Kentiçi ulaşım problemlerine alternatif entegre bisiklet ulaşımı planlaması. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

 

Mehmet Süme ve Selami Özsoy. 2010. Osmanlı'dan Günümüze Türkiye'de Bisiklet Sporu. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. Sayı 24, ss. 345-360.

 

Murat Aydın. 2015. Bisiklet Kullanımının Ortaya Çıkardığı Pozitif Dışsallıklar. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 17, Sayı 3, ss. 273-290.

 

Neva Danışkan Sataloğlu, Berna Aydın ve Ahmet Turla. 2010. Bisiklet ve Motorsiklet Kazası Sonucu Yaralanma ve Ölümler. Adli Tıp Bülteni, Cilt 15, Sayı 1, ss.13-20.

<http://www.adlitipbulteni.com/index.php/atb/article/view/701/1089>

 

Sedef Eryiğit. 2012. Sürdürülebilir ulaşımın sosyal boyutunda bisikletin yeri. Doktora Tezi. Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya.

 

Senem Çeyiz ve Funda Koçak. 2015. Ankara İli’nde Bisiklet Kullanan Bireylerin Karşılaştıkları Sorunlar ve Çözüm Önerileri. Mediterranean Journal of Humanities, Cilt 2, ss. 203-221.

<http://proje.akdeniz.edu.tr/mcri/mjh/5-2/MJH-10-12-Senem_CEYIZ-Funda_KOCAK.pdf >

 

Serdar Öncel (haz.). 2013. BikeLab Konya: Bisikletli Yaşam Çalıştayı. Embarq Türkiye Çalıştay Raporu. 18 Nisan 2013.

< http://wrisehirler.org/sites/default/files/Konya_BikeLabReport_Web.pdf>

 

Şefik Elbeyli. 2012. Kentiçi ulaşımda bisikletin konumu ve şehirler için bisiklet ulaşımı planlaması: Sakarya örneği. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

 

Şükriye İyinam ve A. Faik İyinam. 1999. Kent İçi Ulaşımında Bisiklet Kullanımı. II. Ulusal Kentsel Altyapı Sempozyum Kitabı, ss. 109-115.

http://www.imo.org.tr/resimler/ekutuphane/pdf/11299.pdf

 

Tülay Cengiz ve Ceren Kahvecioğlu. 2016. Sürdürülebilir Kent Ulaşımında Bisiklet Kullanımının Çanakkale Kent Merkezi Örneğinde İncelenmesi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, Cilt 13, Sayı 2, ss. 55-66.

http://dergipark.ulakbim.gov.tr/jotaf/article/view/5000131986/5000165821

 

Volkan Emre Uz ve Mustafa Karaşahin. 2004. Kentiçi Ulaşımda Bisiklet. Türkiye Mühendislik Haberleri, Sayı 429, 2004/1, ss. 41-46